دانلود پروژه کارآفرینی بافندگی حلقوی پودی و تاری

بافندگی حلقوی پودی و تاری

مقدمه

بافندگی حلقوی روشی از تهیه‎ی پارچه است. که در این روش، با خمیده کردن طولی از نخ به شکل حلقه، و عبور حلقه‎ها از داخل یکدیگر با شیوه‎های مختلف، پارچه  تولید می‎شود. هنر بافتنی دستی و اتصال و درگیری نخ‎ها با یکدیگر از هنرهای بسیار قدیمی است که به قرن‎ها قبل از میلاد مسیح باز می‎گردد. آثار به دست آمده در مصر که متعلق به قرن پنجم قبل از میلاد می‎باشد، پیشرفته بودن این هنر دستی را، در آن زمان، نشان می‎دهد.

اولین دستگاه بافندگی حلقوی پودی را در سال  1589، شخصی به نام ویلیام‎لی[1] در انگلستان اختراع کرد. سرعت این دستگاه ده برابر بیش‎تر از سرعت تولید بافت با روش بافتنی دستی بود.  اختراع این دستگاه باعث پیشرفت و تکامل بافندگی حلقوی شد. ساخت اولین دستگاه بافندگی حلقوی تاری نیز در سال 1775 انجام گرفت.

صنعت بافندگی حلقوی به دو قسمت مجزای بافندگی حلقوی تاری و بافندگی حلقوی پودی تقسیم شده است. سازندگان ماشین‎آلات نیز هر یک، فناوری خاص خود را دارند و غالباً خصوصیات بافت‎ها و موارد مصرف تولیدات آن‎ها نیز با هم متفاوت است.

در بخش بافندگی حلقوی پودی، در این کتاب، سعی شده است هنرجویان عزیز با اصول اولیه‎ی بافندگی حلقوی پودی آشنا شوند. لذا در مورد هر یک،‌ توضیحات مختصری به شرح زیر داده شده است.

 در فصل اول: تعاریف بافندگی حلقوی پودی و تاری، تفاوت و مصارف هر یک، تعاریف اصطلاحات متداول، انواع سوزن، انواع حلقه و چگونگی تشکیل هر یک توسط سوزن‎ زبانه‎دار در ماشین‎های حلقوی ارائه شده است.

و فصل دوم به معرفی انواع ماشین‎های بافندگی حلقوی پودی و توضیح مختصری راجع به هر یک، عوامل اصلی بافت، عملیات بافندگی، بافت‎های پایه و محاسبه‎ی تولید و وزن اختصاص یافته است.

بافندگی حلقوی پودی

در بافندگی حلقوی پودی  حلقه‎ها در جهت افقی (یک رج) تشکیل می‎شوند به طوری که اتصال یک حلقه به حلقه‎ی بعدی  در یک سطر افقی انجام می‎شود (شکل 9-1). همچنین امکان تولید پارچه با استفاده از یک بسته نخ وجود دارد، اگرچه روی پاره‎ای از ماشین‎ها امروزه تا 192 بسته نخ، برای تولید پارچه، به کار می‎رود. صنعت بافندگی حلقوی پودی در ایران به نام‎های «کش‎بافی» و «تریکوبافی» مصطلح است.

بافندگی حلقوی تاری

به روشی از تولید پارچه که اتصال یک حلقه به حلقه‎ی بعدی در دو رج متفاوت و در جهت طولی انجام می‎شود، بافندگی حلقوی تاری می‎گویند. 

مقایسه‎ی بافندگی حلقوی پودی و تاری و مصارف هر یک

در بافندگی حلقوی پودی امکان تولید پارچه حتی با یک بسته نخ وجود دارد، بنابراین روش ساده‎تری برای تبدیل نخ به پارچه است.

1- در بافندگی حلقوی تاری، برای هر سوزن حداقل یک نخ در هر رج وجود دارد. بنابراین به دلیل وجود تعداد سوزن بسیار روی ماشین‎ها، به چله پیچی نخ‎ها بر روی قرقره‎ها نیاز است که این باعث افزایش عملیات مقدماتی برای تولید پارچه، در مقایسه با بافندگی حلقوی پودی، می‎شود.

2- در بافندگی حلقوی، پودی، امکان تولید بافت‎های متنوع‎تر و استفاده از انواع نخ‎ها، نسبت به حلقوی تاری، بیش‎تر است.

3- سرعت تولید بافت در بافندگی حلقوی تاری در مقایسه با حلقوی پودی و بافندگی تار و پودی بیش‎تر است. اگرچه در حال حاضر عملیات بافت و سرعت تولید در بسیاری از ماشین‎های جدید حلقوی پودی به گونه‎ای است که اختلاف بسیار کمی بین بافندگی حلقوی پودی و تاری وجود دارد.

4- سرعت تغییر نقشه در حلقوی پودی بیش‎تر و هزینه‎های تولید در این شیوه بسیار پایین‎تر است.

5- در شرایط معمول بافندگی، پارچه‎های تولیدی حلقوی تاری، ثبات ابعادی بیشتری نسبت به حلقوی پودی دارند، زیرا در صورت پاره شدن نخ یک حلقه و تحت کشش قرار گرفتن ساختمان بافت حلقوی پودی، یک خط معیوب در رفتگی عمودی در پارچه ایجاد می‎گردد، در حالی که ساختمان بافت حلقوی تاری به گونه‎ای است که دررفتگی طولی به راحتی به وجود نمی‎آید.

6- بافت‎های حلقوی پودی غالباً دارای قابلیت کشش بیش‎تری نسبت به بافت حلقوی تاری می‎باشند.

7- منسوجات حلقوی پودی معمولاً به مصرف تهیه‎ی لباس زیر، بلوز، ژاکت، کت و دامن، کت و شلوار، لباس‎های ورزشی و دریا، گرم‎کن، جوراب، دستکش، شال گردن، کلاه، پتو، رومبلی، پرده، منسوجات صنعتی،‌ پزشکی، خانگی و تزئینات می‎رسند.

اما تولیدات حلقوی تاری دارای مصارفی چون تهیه‎ی لباس رو، لباس زیر، لباس ورزشی، تورپرده‎ای، تور ورزشی، تور ماهیگیری، رومیزی، ملحفه، رومبلی، و روکش صندلی اتومبیل، پتو، پارچه‎های صنعتی، پزشکی، تزئینی و مصارف خاص می‎باشند.

سوزن و انواع آن

سوزن که قطعه‎ای فلزی و قلابدار است یکی از مهم‎ترین عناصر اصلی بافت در ماشین‎های بافندگی حلقوی به شمار می‎رود. سوزن‎ها به مرور زمان تکامل یافته و انواع مختلف آن، به شرح زیر، ساخته شده است.

- سوزن فنری (کتن)

- سوزن زبانه‎دار (ماهک‎دار) یک سر و دوسر

- سوزن مرکب

- سوزن نواربافی

1- سوزن فنری

اولین سوزنی که اختراع شد،‌ سوزن فنری بود که امروزه ارزان‎ترین و ساده‎ترین نوع سوزن به شمار می‎رود و با ظرافت‎های متفاوت ساخته می‎شود. شکل (9-3 نشان‎دهنده‎ی سوزن فنری با قسمت‎های مختلف است. این قسمت‎ها عبارتند از: سر (2)، قلاب فنری (3) که در هنگام عملیات بافندگی توسط قطعه‎ی فشاردهنده، باز و بسته می‎شود، فرورفتگی بر روی ساق سوزن (4) که نوک قلاب فنری، در هنگام بسته شدن سر سوزن، در آن قرار می‎گیرد. ساق (میله) سوزن (1) که برای قرار گرفتن حلقه و نخ بر روی آن می‎باشد و پایه (5) که برای استقرار یافتن سوزن در محل تعبیه شده بر روی ماشین است. 

- سوزن زبانه‎دار

سوزن زبانه‎دار را در سال 1806 پیر ژاندیو اختراع کرد اما حدوداً چهل سال بعد، یعنی در سال 1847 توسط ماتیو تاون‎زند در عمل مورد استفاده قرار گرفت. مزیت سوزن زبانه‎دار ساده‎تر شدن تشکیل حلقه و انتخاب سوزن‎ها به طور مجزا برای تولید پارچه‎های مختلف است. امروزه بسیاری از ماشین‎های حلقوی پودی و تاری مجهز به سوزن زبانه‎دار می‏باشند. سوزن زبانه‎دار (شکل 4-1) دارای قسمت‎های اصلی زیر است:

 1- قلاب، که عمل کشیدن نخ و نگه داشتن حلقه‎ی جدید را به عهده دارد.

2- میخ پرچ، که باعث نگه داشتن زبانه بر روی ساقه‎ی  سوزن می‎شود.

3- زبانه‎ی سوزن، که دارای حرکت نوسانی است و از آن برای بستن یا باز نگه داشتن قلاب سوزن، در هنگام تشکیل حلقه، استفاده می‎شود.

4- قاشقک زبانه، که در انتهای زبانه قرار دارد. با بسته شدن زبانه، قلاب سوزن توسط آن کاملاً مسدود می‎شود. این موقعیت در شکل (9-4) به صورت خط‎چین مشخص شده است.

5- ساق یا میله‎ی سوزن، که حلقه و یا نخ، هنگام لغزیدن از روی زبانه بر روی آن قرار می‎گیرد. 

5- ساق يا ميله‎ي سوزن، كه حلقه و يا نخ، هنگام لغزيدن از روي زبانه بر روي آن قرار مي‎گيرد.

شكل (9-4) – سوزن يك سر زبانه‎دار شكل (9-5)- سوزن دو سر زبانه‎دار

6- پايه‎ي سوزن، كه حركت سوزن به منظور تشكيل حلقه به سمت بالا و پايين و يا جلو و عقب توسط مسير بادامك‎ها و به وسيله‎ي آن (پايه‎ي سوزن) انجام مي‎شود.

7- دنباله‎ي سوزن، بعضي از سوزن‎ها داراي دنباله‎اي هستند كه كار آن بهتر نگه داشتن سوزن درون شيار صفحه است.

نوعي از سوزن زبانه‎دار كه به نام سوزن دوسر زبانه‎دار مي‎باشد (شكل 9-5) بدون پايه بوده و دو قلاب و زبانه در دو سر خود دارد. اين نوع سوزن مي‎تواند توسط هر يك از قلاب‎ها تشكيل حلقه بدهد و بر روي ماشين‎هاي دوبله سيلندر تخت‎باف، گردباف و جوراب‎بافي مورد استفاده قرار گيرد.

3- سوزن مركب

سوزن مركب را در سال 1856 در انگلستان شخصي به نام جيكوك اختراع كرد. اين سوزن داراي دو قسمت مجزا به صورت «قلاب همراه با ساق» و «زبانه» است،‌كه هر يك از آن‎ها بر روي ماشين به طور جداگانه قابل كنترل مي‏باشد.

سوزن مركب از جهت ساخت دو نوع است. يك نوع آن داراي بدنه‎اي لوله‎اي شكل است كه زبانه‎ي داخل لوله‎ي ساق سوزن به منظور بستن قلاب سوزن جابه‎جا مي‎شود كه در شكل (9-6) به صورت خط‎چين نشان داده شده است. نوع ديگر، به صورت ساق داراي شيار طولي باز است كه زبانه داخل شيار قرار مي‎گيرد (در شكل 9-7 به صورت خط‎چين مشخص شده است).

اين سوزن روي نوعي از ماشين‎هاي بافندگي حلقوي تاري، و در سال‎هاي اخير نوعي از ماشين‎هاي گردباف و تخت‎باف (حلقوي پودي) مورد استفاده قرار گرفته است.

شكل (9-6) شكل (9-7)

عمليات سوزن مركب براي انجام تشكيل حلقه، ساده‎تر، ملايم‎تر و كوتاه‎تر است. به همين دليل براي توليد بافت‎هاي ظريف و با سرعت بالا مناسب مي‎باشد.

هزينه‎ي ساخت اين سوزن بيشتر از دو سوزن قبلي است و حركت هر دو قسمت آن نياز به كنترل دقيق دارد.

4- سوزن نواربافي

سوزن نواربافي تقريباً مشابه سوزن فنري است، با اين تفاوت كه سر سوزن بسته است و نخ از يك سمت داخل قلاب سوزن مي‎شود (شكل 9-8).

عمليات بافت در ماشين‎هايي كه مجهز به سوزن نواربافي مي‎باشند به صورت حلقوي تاري بوده و از اين نوع بافت غالباً براي توليد نوارهاي تزئيني و يا نوارهاي كش استفاده مي‎شود.

گيج ماشين

اصطلاح گيج براي بيان ظراف بافت يك ماشين به كار مي‎رود و عبارت است از فاصله‎ي بين مركزيك سوزن با مركز سوزن مجاور. در ماشين‎هاي حلقوي پودي كه مجهز به سوزن زبانه‎دار مي‎باشند، معمولاً تعداد سوزن‎ها در طول يك اينچ را گيچ ماشين مي‎نامند، به طوري كه بيش‎تر بودن تعداد سوزن در يك اينچ تعيين كننده‎ي ظرافت بيش‎تر بافت است. اما در برخي از ماشين‎ها مانند فولي فشن (راست باف) تعداد سوزن‎ها در 5/1 اينچ، گيج است، و در ماشين‎هاي راشل در بافندگي حلقوي تاري، تعداد سوزن‎ها در دو اينچ را گيج مي‎نامند.

شكل (9-8) سوزن نواربافي

انواع حلقه

در بافندگي حلقوي پودي سه نوع حلقه‎ي اصلي وجود دارد،

- حلقه‎ي بافت

- حلقه‎ي نيم‎بافت

- حلقه‎ي نبافت

استفاده از انواع حلقه باعث ايجاد طرح و تغيير خصوصيات فيزيكي يك ساختمان بافت مي‎شود. هر يك از انواع حلقه‎ها در يك دوره از مراحل بافندگي به وجود مي‎آيد.

طرز تشكيل حلقه‎ي بافت به وسيله‎ي سوزن زبانه‎دار

شكل (9-9) مراحل تشكيل حلقه‎ي بافت را نشان مي‎دهد،

1- مرحله‎اي استراحت، سوزن در موقعيت استراحت و سر سوزن هم‎سطح با لبه‎ي شيار صفحه (لبه‎اي كه حلقه روي آن آزاد مي‎گردد) قرار دارد.

2- مرحله‎ي نيم‎بافت (باز شدن زبانه)، سوزن از طريق پايه‎ي خود درون شيار باامكي، توسط بادامك بالا برنده‎ي سوزن به سمت بالا حركت كرده به طوري كه زبانه به وسيله‎ي حلقه باز مي‎شود.

شكل (9-9) – مراحل تشكيل حلقه‎ي بافت توسط سوزن زبانه‎دار

3- مرحله‎ي قرار گرفتن حلقه روي ساق سوزن، سوزن توسط بادامك بالابرنده حداكثر حركت خود را به سمت بالا انجام داده و حلقه از روي زبانه عبور كرده و روي ساق سوزن قرار مي‎گيرد.

4- مرحله‎ي تغذيه‎ي نخ و بسته شدن زبانه، سوزن به وسيله‎ي بادامك تعيين طول حلقه به سمت پايين حركت كرده و نخ جديد را كه در حال تغذيه شدن است با قلاب خود مي‎گيرد و در اين هنگام، حلقه باعث بستن زبانه مي‎شود. بنابراين نخ جديد درون قلاب بسته‎ي سوزن محبوس مي‎شود.