بخش اول: کلیات
مقدمه ای در مورد معرفی واحد تولیدی
واحد تولیدی آرد ستاره به مساحت 2m7800 واقع در تهران خیابان شهید رجائی خیابان ستاره، تولید آرد خود را به ظرفیت 30 هزار تن در سال از سال 1342 شروع کرده است. محصول در دو نوع آرد ستاره درجه 2 (درصد سبوس گیری 19 درصد) و آرد سبوس گرفته (درصد سبوس گیری 13 درصد) منطبق بر استاندارد ملی به شماره 103 و 2393 به روش والسی تولید می شود. این واحد تولیدی به مدیریت عامل سید محمدرضا مرتضوی و داشتن نیروهای متخصص شامل خانم الهام عباسی مسئول کنترل کیفیت با مدرک مهندسی صنایع غذایی، آقای سید احمد حیدری مدیر تولید با مدرک شیمی و خانم رکسانا نادرنیا مدیر فنی با مدرک مهندسی مکانیک و تعداد 35 کارگر از حداکثر توان خود جهت تولید محصول با کیفیت مطلوب بهره می برد ماده اولیه و محصول در کلیه مراحل تولید و فرآوری کنترل شده و آزمایشات لازم برروی آنها در بخش میکروبی و شیمی انجام می شود.
این کارخانه با داشتن پروانه تأسیس و بهره برداری به شماره 4251، در تیرناه سال 1382 موفق به اخذ پروانه های ساخت محصول به شماره 17942 – آرد ستاره درجه 2 و 17943 – آرد سبوس گرفته از طرف وزارت بهداشت گردید.
بسته بندی محصول در کیسه های پلی پروپیلنی 40 کیلوگرمی انجام شده و اتیکت کارخانه شامل اطلاعاتی مانند تاریخ تولید، نام محصول، پروانه ساخت است. گندم از طریق شرکت حمل و نقل آرد و گندم ایران از طرف اداره غله و آرد استان تهارن به کارخانه منتقل و آرد تولیدی توسط همان اداره حمل می شود.
2-1- خط مشی و اهداف کیفیتی واحد تولیدی:
هدف تولید آرد با کیفیت منطبق با استاندارد ملی به شماره های 103 و 2393 و در آینده تولید آرد نول می باشد. از طرفی با توجه به رذشد روزافزون جمعیت و افزایش تقاضا به موضوع افزایش ظرفیت تولید به موازات بهبود کیفیت و کاستن از ضایعات تولید نیز توجه شده است. به منظور افزایش رضایت مندی کارکنان و در نهایت ارائه کار مفید و تولید بی نقص، سازمان تولیدی سعی در برآوردن نیازهای واقعی آنها دارد. از تمام توان به کار گرفته می شود تا کلیه پرسنل در سطح خود آموزش های مداوم و پیگیر لازم را ببیند.
در نهایت مدیریت ارشد از کلیه اهداف فوق حمایت و تعهد می کند تا تمامی پرسنل آنرا درک و اجرا کنند.
3-1- اصطلاحات و تعریفات:
آرد ستاره درجه 1: آرد با درجه استخراج 5/78 درصد – خاکستر بین (700/0- 581/0)
آرد تاره درجه 2: آرد با درجه استخراج 81 درصد – خاکستر بین (860/0 – 701)
آرد سبوس گرفته (معمولی): آرد با درجه استخراج 87 درصد – خاکستر بین (4/1-861/0) درصد
کیفیت: (Quality) میزان برآورده شدن نیازمندی ها توسط مجموعه ای از ویژگیهای ذاتی (نیاز توسط استاندارد، مشتری یا خود سازمان مشخص می شود)
کنترل کیفیت: Quality Control: بخشی از مدیریت کیفیت که بر برآورده کردن الزامات و یا خواسته های مربوط به کیفیت تمرکز دارد.
تضمین کیفیت: بخشی از مدیریت کیفیت که بر ایجاد اطمینان از اینکه الزامات و خواسته های مربوط به کیفیت برآورده خواهد شد تمرکز دارد.
خط مشی کیفیت: مقاصد و جهت گیری سازمان در رابطه با کیفیت که رسماً توسط مدیریت اعلام شده باشد.
نظام نامه کیفیت: مدرکی که در آن خطی مشی کیفیت سازمان تعیین و سیستم کیفیت آن تشریح گردد.
نقاط کنترلی (Control Point): نقاطی در فرایند تولید که در آ“ بازرسی و کنترل محصول صورت می گیرد.
فرایند (Process): مجموعه ای از فعالیت حهای هم کنش مرتبط به هم که داده ها را به ستاده ها تبدیل می کند.
محصول (Product): ماحصل یک فرایند.
کالیبراسیون (calibration): تعیین میزان خطای تجهیزات براساس حدود بحرانی از طریق مقایسه با یک دستگاه مرجع.
اقدام اصلاحی: اقدامی در جهت حذف عدم انطباق تشخیص داده شده
تعمیر: اقدامی که در مورد یک محصول نامنطبق باید انجام گیرد تا برای کاربرد مورد نظر قابل قبول باشد.
بازکاری: ادقامی که در مورد یک محصول نامنطبق باید انجام گیرد تا با الزامات و یا خواسته ها انطباق یابد.
اجازه ارفاقی: اجازه استفاده و یا ترخیص محصولی که با الزامات و یا خواسته های مشخص شده انطباق ندارد.
اسقاط: ادقامی که در مورد یک محصول نامنطبق انجام می گیرد تا مانع استفاده از آن در کاربرد مورد نظر اصلی گردد.
بخش دوم: سازمان واحد تولیدی
2-1: سازماندهی واحد تولیدی و بخشهای آن و نمودار سازمانی واحد تولیدی و بخش کیفیت
هدف: تعریف ساختار سازمانی و ترسیم آن
چارت سازمانی این واحد شامل:
- مدیریت عامل و جانشین تعریف شده
- مدیر کنترل کیفی و زیرشاخه مربوطه
- مدیر تولید و پرسنل مؤثر به تولید
- مدیر واحد اداری و مالی و زیرشاخه مربوطه
- مدیر برنامه ریزی و تدارکات
- مسئول کامپیوتر
2-2: جایگاه کنترل کیفیت در سازمان
استقلال از تولید
هم تراز بودن با تولید
نمودار سازمانی بخش کیفیت در خود چارت سازمانی واحد تولیدی گنجانده شده است.
2-3: شرح وظایف، مسئولیت ها و اختیارات مسئولان و کارکنان دخیل و مؤثر بر کیفیت به ویژه مسئول و کارکنان بخش کیفیت:
2-3-1: مدیر عامل
اعتبار دادن به اهداف خط مشی تولید
انتخاب پرسنل باتجربه و متخصص
بررسی گزارشات واصله از واحد Q.C به منظور کنترل انجام درست فرایند
همکاری تنگاتنگ با مسئول Q.C در جهت اجرای استاندارد
کنترل و نظارت بر ظرفیت تولید
تعیین سیاست های سازمان و نظارت بر اجرای مقررات و ضوابط کاری
نظارت بر هموخانی تولیدات با استانداردها و ضوابط قانونی
همکاری با واحدهای Q.C جهت تعیین تکلیف محصول نامنطبق
ایجاد هماهنگی با دوایر دولتی و رسیدگی به امور مالی
2-3-1: مسئول Q.C:
وظایف
آزمایش ماده اولیه ارسالی به کارخانه جهت اطمینان از صحت آن
عدم پذیرش ماده اولیه نامنطبق با استاندارد شماره 104
عدم ارسال محصول تولیدی نامنطبق با استاندارد شماره 103 و 2393
انجام آزمونهای کنترل کیفی محصول و حین فرآوری و بررسی نتایج
آگاه ساختن مدیر عامل از نتایج آزمون از طریق ارسال گزارشات روزانه، هفتگی و ماهانه
کنترل پروسه تولید و شناسایی نقاط بحران و اعمال فرایندهای کنترلی به منظور کاستن از ضایعات تولید
همکاری با مدیر تولید جهت تعیین تکلیف برای محصول نامنطبق
اختیارات مسئول کنترل کیفیت:
اختیار توقف خط تولید
اختیار خارج نمودن محصول نامنطبق از خط
اختیار اعلام نمودن محصول به عنوان ضایعات و جلوگیری از ارسال آن
3-3-2: مدیر تولید:
کنترل فرایندهای تولیدی
شناخت نقاط بحران در پروسه تولید و اعمال کنترل در آنها
ایجاد تغییرات مطلوب و مناسب در فرایند تولید در صورت عدم انطباق محصول با استاندارد ملی
همکاری لازم با واحد کنترل کیفی (Q.C)
تعیین تکلیف برای محصول نامنطبق تولیدی
آگاه ساختن مدیرعامل یا مدیر کارخانه از وضعیت
4-3-2: مدیر کارخانه
انجام وظایف مدیرعامل در صورت عدم حضور
ابلاغ دستورات مدیرعامل به کلیه واحدها
همکاری با واحد Q.C
انجام وظایف بخش مالی و اداری
انجام وظايف بخش مالي و اداري
5-3-2: مدير برنامه ريزي و تداركات:
همكاري با مدير كارخانه جهت اعلام نياز دريافت ماده اوليه و حواله خورج محصول
ايجاد هماهنگي هاي لازم جهت خريد و انجام آن
فصل سوم: مستندات نظام كيفيت
1-3- ساختار مستندات نظام كيفيت شامل نظام نامه، روشهاي اجرايي، دستورالعمل هاي كاري، مشخصات فني و استانداردهاي كارخانه اي، نقشه ها، كارتها و فرم هاي عملياتي و غيره.
فهرست چند نمونه از روشهاي اجرايي سازمان
روش اجرايي كاربرد فنون آماري
روش اجرايي كنترل اقلام نامنطبق
روش اجرايي اقدام اصلاحي
روش اجرايي ادقام پيشگيرانه
روش اجرايي كنترل تجهيزات و بازرسي و آزمون و اندازه گيري (بررسي هاي كاركردي و كاليبراسيون)
روش اجرايي شناسايي، رديابي و وضعيت بازرسي و آزمايش محصول
روش اجرايي كاربرد فنون آماري:
واحد Q.C به همراه آزمايشگاه ضمن شناسايي نوع فعاليت هايي كه اين فنون در آنها كاربرد دارند نسبت به جمع آوير اطلاعات و داده هاي اطلاعاتي و سپس تهيه برگه ثبت داده ها، هيستوگرام، نمودار (پارتو، علت و معلول، تمركز نقص، پراكندگي و يا كنترل) بسته به نوع نياز و نوع بررسي اقدام مي كند.
مدير كنترل كيفي با ارزيابي و بازنگري آنها در صورت مشاهده عدم تطابق، دستور توقف توليد و رفع عيب و پيگيري آن را مي دهد. در اين راستا با توجه به نياز و در صورت لزوم فنون آماري توسط واحد Q.C از طريق برنامه ريزي هاي مستمر توسعه مي يابند.
روش اجرايي كنترل اقلام نامنطبق:
وضعيت محصول از نظر بازرسي و آزمون به طرق مناسب مشخص مي شود به طوري كه انطباق يا عدم انطباق محصول با توجه به بازرسي ها و آزمون هاي انجام گرفته مشخص شود. كنترل محصول نامنطبق شامل مراحل زير است:
1- شناسايي: شناساسي محصول نامنطبق در كنترل محصول ورودي، حين فرايند و نهايي صورت مي پذيرد. اين مرحله توسط آزمايشگاه Q.C پس از انجام آزمايشات لازم تشخيص داده مي شود.
جداسازي: به منظور پيش گيري از استفاده ناخواسته محصول نامنطبق شناسايي شده، روشي براي جداسازي آن توسط واحد Q.C و با همكاري مديرعامل انتخاب و توسط واحد اجرايي اجرا مي شود. (مهر محصول نامنطبق)
تعيين تكليف: نحوه برخورد با عدم انطباق ديده شده بايد مشخص شود كه شامل موارد زير است وباتوجه به اصلاح نوعي عدم انطباق و نوع تعيين تكليف توسط واحد Q.C و مديرعامل كارخانه اقدام لازم انجام مي شود.
اجازه ارفاقي
اسقاط
4- بازرسي مجدد: براي حصول اطمينان از برآورده شدن نيازمندي ها توسط محصول نامنطبق و اثربخشي اصلاح، محصول اصلاح شده توسط واحد Q.C و مدير توليد كنترل و بازرسي مجدد مي شود.
روش اجرايي كنترل تجهيزات و بازرسي، آزمون و اندازه گيري (بررسي هاي كاركردي و كاليبراسيون)
تمامي تجهيزات بازرسي، اندازه گيري و آزمون كه بر كيفيت محصول تأثير مي گذارد، توسط واحد Q.C مشخص شده و در فواصل زماني از پيش تعيين شده از طريق شركتهاي كاليبره كننده مورد تأييد اداره استاندارد كاليبره و تنظيم مي شوند. درنتيجه كاليبره كردن تجهيزات بازرسي – اندازه گيري، جزئيات مربوط به نوع تجهيزات، مكان، دفعات بررسي، روش بررسي و معيارهاي پذيرش تعيين مي شود. برروي تجهيزات كاليبر شده برچسب ارائه شده توسط شركت كاليبره كننده كه حاوي اطلاعاتي مثل تاريخ انجام كاليبر – تاريخ انقضا، شماره گواهي، كد دستگاه و نام شركت كاليبره كننده زده مي شود.
در صورت خروج تجهيزات از وضعيت كاليبر، اين موضوع به اطلاع مديريت رسيده و هماهنگي هاي لازم جهت مطلع كردن شركت كاليبره كننده و اتخاذ تدابير لازم انجام مي شود.
روش اجرايي رسيدگي به شكايات مشتريان
با هدف پاسخگويي و جلب رضايت مشتريان، واحد رسيدگي به شكايات تشكيل شده است. در صورت وجود هرگونه شكاايت، اين واحد مديريت را مطلع كرده و واحد Q.C جهت بررسي و تشخيص نقص به محل اعزام مي شود و نظر كارشناسي خود را پس از انجام نمونه برداري و ارزيابي و بررسي به مديريت اعلام و با همكاري واحد Q.C و مديريت، نسبت به رفع مشكل اقدام مي شود.
تدوين و تنظيم مشخصات فني و استانداردهاي كارخانه اي
مشخصه هاي كيفي بايد با مشخصات مندرج در استاندارد ملي به شماره 103 و 2393 همخواني داشته باشد. از طرفي به منظور كوچكتر نمودن بازده معيار پذيرش، استاندارد كارخانه اي به شرح زير تدوين گرديده است:
لازم به ذكر است كه نقشه ها و فرمهاي عملياتي ضميمه نظام نامه شده اند.
2-4- تداركات و انبارش مواد اوليه:
هدف: گرفتن مواد اوليه مناسب و مهيا كردن شرايط لازم جهت نگهداري صحيح آن جهت فرآوري.
دامنه كاربرد: براي ماده اوليه و تجهيزات توليد، فرآوري مواد اوليه و پروسه توليد. سيستم بسته بندي – سيستم انبارش حمل و تحويل محصولي
مسئوليت: كارشناس Q.C پس از انجام آزمايشات لازم روي گندم، صلاحيت يا عدم صلاحيت ورود آنرا به سيلو تعيين كرده و از طرف ديگر كنترل هاي لازم جهت نگهداري گندم در سيلو به مدت لازم را با همكاري مدير توليد اعمال مي كند.
3-4- فرآوري ماده اوليه و يا ساخت و مونتاژ قطعات:
هدف: به جريان انداختن مناسب ماده اوليه به جهت توليد آرد با كيفيت منطبق بر استانداردهاي ملي ذكر شده
دامنه كاربرد: جخت گندم
مسئوليت: بر عهده مدير توليد و كاركنان مؤثر بر بخش توليد و مدير كنترل كيفي مي باشد.