مقدمه :
هویج گیاهی است دو ساله از خانواده چتریان ، قسمت مورد استفاده گیاه هویج ، ریشه ، میوه و تخم آن است.
موطن اصلی هویج در اروپا ، شمال آفریقا و آسیا می باشد و پاره ای از انواع آن در آمریکای شمالی وجنوبی یافت می شود . یکی از سبزیجات مهم دنیا از نقطه نظر تغذیه ای و اقتصادی هویج است و در بین کشورهای تولید کننده جهان چین با 35 درصد در رتبه اول و پس از آن به ترتیب آمریکا و روسیه با 8 درصد ، لهستان و ژاپن با 3 درصد از سهم تولید جهانی بالاترین میزان تولید را دارد . سالیانه 600 هزار تن هویج در آمریکا تولید می شود وواریته های مختلفی برای اهداف مختلف تولیدی کشت می شود .
طبق آمار ارائه شده توسط FAO ، میزان تولید هویج در ایران در طی سالهای 1995 تا 2005 ، 40 هزار تن ، سطح زیر کشت 1600 هکتار و توسط عملکرد 250000 هکتوگرم در هکتار بوده است که در استانهای آذربایجان شرقی ، خوزستان ، اصفهان ، زنجان بیشترین سهم را در تولید هویج کشور دارا می باشند .
در حال حاضر بزرگترین صادر کننده هویج در آسیا را کشورهای چین، سوریه ، ترکیه و بزرگترین واردکنندگان را کشورهای تایلند ، هنگ کنگ ، ژاپن، کره ، مالزی ، عربستان ، سنگاپور و امارات عربی متحده تشکیل میدهند .
در حدود دو سوم تولید هویج در دنیا از اروپا و آسیاست .کد ISIC محصولات فرآوری شده هویج بشرح ذیل میباشد :
نام محصول
کد ISIC
15131731
آب هویج
پودر هویج
15311512
خلال هویج سرخ شده
15131473
مربای هویج
15121316
مارمالاد هویج
15131462
شوریجات
15131210
ترشیجات
15131230
بسته بندی آب هویج
فرآوریهای هویج :
فرآورده های حاصل از هویج عبارتند از :
کنسرو هویج
هویج منجمد
پودر هویج
آب هویج
هویج خشک
مربای هویج
حلوای هویج
ترشی
هویج سرخ شده
هویج ها عمدتاً به رنگ پرتقالی قرمز ،پرتقالی زرد یا سفید هستند و بافت خشبی یا چوبی دارند ، قسمی از هویج که ما می خوریم ریشه tap root نامیده می شود . از سال دوم ریشه هویج برای ذخیره قند استفاده می شود که گیاه تولید دانه کرده را از بین میرود . و در سال دوم ریشه های هویج خیلی خشک بوده و در مزه های تلخ هستند.
باغبانی مدرن امروزی واریته های هویج را به دو دسته تقسیم نموده ،واریته شرقی هویج وواریته غربی هویج که واریته های دیگر نیز از این دسته واریته سرچشمه می گیرند .
واریته های شرقی ارغوانی یا زرد رنگ هستند ، رنگ ارغوانی این هویج ها از رنگدانه های آنتوسیانین آنها سرچشمه می گیرد .
رنگ واریته های غربی هویج ها ، پرتقالی می باشد ، واریته های غربی محتوی مقادیر غنی از کاروتن می باشد که سبب رنگ پرتقالی آنها می شود .
خواص هویج :
-1 مقوی است
-2 املاح معدنی دارد
-3 ضد کم خونی است (تعداد گلبولهای قرمز و هموگلوبین را زیاد می کند). -4 عامل رشد است
-5 دوست بزرگ روده هاست و کار روده ها را تنظیم می کند . ضد اسهال و در عین حال ملین است. ضد عفونت روده ها و التیام دهنده زخم روده هاست .
-6 ضد عفونت معده و التیام دهنده زخم معده است . -7 تصفیه کننده خون است .
-8 صفرا را رقیق می کند .
-9 سینه را نرم می کند .
-10 ادرار را زیاد میکند .
-11 اشتها آور است.
-12 خنک است .
-13 پوست را ترمیم می کند .
-14 مصونیت های طبیعی دارد .
-15کرم کش است .
-16 ضد نفخ است .
-17 التیام دهنده زخم
آب هویج از پنجاه تا پانصد گرم در هر روز باید در موقع صبح ناشتا یا در موقع خواب مصرف بشود . ترکیب و ارزش انرژی زایی 100 گرم از هویج به شرح ذیل می باشد :
قسمت خوراکی
% 95
سدیم
95 میلی گرم
آب
91/6گرم
پتاسیم
220 میلی گرم
پروتئین ها
1/1 گرم
آهن
0/7میلی گرم
چربیها
صفر گرم
کلسیم
44 میلی گرم
قند قالا دسترسی
7/6 گرم
فسفر
37 میلی گرم
قیبر تغذیه ای
3/1گرم
نیاسین
0/7 میلی گرم
انرژی
33 گرم
ویتامین C
4 میلی گرم
• منبع : انستیتو ملی تغذیه ایتالیا
آب هویج :
آب هویج یک مکمل تغذیه ای می باشد . هویج منبع غنی شده از کاروتنوئیدها بوده و نقش کاروتنوئیدها در سیستم ایمنی بدن ، بعنوان عامل ضد سرطان شناخته شده اند ، خواص ویتامینی و آنتی اکسیدانی آب هویج منجر به معرفی آن در فرمولاسیونهای آب میوه ها گردیده است .
هویج دارای تعداد معنی داری از فوائد سلامتی مانند پیشگیری از سرطان ، دیابت ، سوء هاضمه ، نقرس و حتی بیماری های قلبی می باشد . آب گیری (آب هویج)به این منافع افزوده میشود زیرا فیبر را حذف کرده و مواد مغذی مهم و فیتوکمیکال های موجود در هویج به آسانی بدون اثر زیاد در روی دستگاه گوارش جذب می شوند .آب هویج منبع غنی از آنتی اکسیدانهای بتاکاروتن ، آلفاکاروتن ، فیتوکمیکال ها ، گلوتامین ، املاح و انواع ویتامینهاست که بعنوان آنتی اکسیدان در نظر گرفته شده و پوست و مواد مغذی را محافظت می نماید .
آب هویج غنی ترین منبع ویتامین A است که می توان تصور کرد . همینطور محتوی منابع ویتامین های B,C,D,E,G,K می باشد و هویج ها به هضم کمک کرده و اشتها را افزایش داده و به مادران شیرده برای بهبود کمیت و کیفیت شیر آنها توصیه شده است .
آب هویج یک منبع ویژه برای دندانهایی با عمل کلسیم دار شدن ضعیف می باشد و آب هویج می تواند عمل گردش کلسیم را اصلاح نماید .
در درمان بیماریها ، آب هویج برای قلیایی کردن بدن است و از طریق پاک کردن کبد بطور سریع به این هدف می رسد و کیفیت خون را بهبود می بخشد .
آب هویج در اصلاح عفونتهای فرمن مانند آپاندیسیت ، عفونتهای روده ای بسیار موثر است آن در درمان کم خونی ، مسمومیت خون ، اولسرها ، رماتیسم ، آکنه ، و تمام شکل های سرطان استفاده می شود . دوز پیشنهادی نیم تا سه لیتر بصورت روزانه می باشد . اگر کبد و مثانه سالم باشند و خوب عمل نمایند نوشیدن مقادیر بیشتر از دوز توصیه شده سبب پیدا شدن رنگ زرد نخواهد شد .
رنگ زرد آب هویج به علت وجود کارتن می باشد که پیش ساز ویتامین A می باشد ، هویج محتوی مقدار زیادی ویتامین A می باشد . که آن بصورت بتاکاروتن می باشد که در بدن به ویتامین A تبدیل می شود. آب هویج نقش مهمی در ذخیره ویتامین A کودک بازی می کند . زمانیکه آب هویج با شیر مصرف می شود مصرف کارتن به عنوان پیش ساز ویتامین A به مقدار زیادی افزایش می یابد . آب هویج و شیر منابع غنی ویتامین A برای نوزادان هستند و هویج بطور گسترده استفاده می شود . در حقیقت تخمین زده شده است که در آلمان هویج ها 10
درصد از کل مصرف سبزیجات را تشکیل میدهند و واریته هایی مصرف می شوند که کارتن بیشتری دارند .
ویتامین دیگر در آب هویج ویتامین E می باشد، این ویتامین در سه شکل به نظر می رسد ، آلفا ، بتا و گاماتوکوفرول که بعنوان ویتامین E کمپلکس شناخته میشود آن به پیشگیری از سرطان کمک می کند . آب هویج با دیگر آب میوه ها مخلوط می شود .
نوشیدن 8 انس آب هویج هر 2 تا 3 ساعت در سراسر روز توصیه می شود . ویتامین A موجود در آب هویج ، به حفظ سلامتی و کمک به حفاظت سلولها و جنگ علیه عفونت ، تقویت سیستم ایمنی رشد و توسعه آن و سلامت باروری و استخوان کمک می کند .
ویتامین C موجود در آب هویج هم بعنوان ویتامین و هم آنتی اکسیدان عمل می نماید که در نقش آنتی اکسیدان از صدمات سلولی جلوگیری می کند . بعنوان ویتامین در تولید کولاژن کمک می کند که بافت ارتباطی است و از استخوانها و عضلات حمایت می کند .
همینطور در جذب آهن و فولات از منابع گیاهی به بدن شما کمک می کند . ویتامین C به حالت ارتجاعی رگهای بدن کمک می کند و با کمک به تشریح آنتی بادیها تقویت سیستم ایمنی بدن به بهبود زخمها کمک می کند . پتاسیم موجود در هویج به تنظیم مایعات و تعادل مایعات در خارج از سلولها کمک می کند . آن همینطور به حفظ فشار خون طبیعی بوسیله تنظیم اعمال قلب و کلیه کمک می نماید و به انتقال پالس های عصبی کمک می نماید و به خنثی سازی اسید پوست کمک می نماید .
آب هویج منبع بزرگی از ویتامینB 6 است که به ساخت اسیدهای آمینه کمک می نماید که آنها نیز به ساخت سلولها کمک می نمایند . ویتامینB 6 همینطور به تولید نیاسین و سرتونین کمک می نماید و در تولید دیگر ترکیبات بدن مانند انسولین ، هموگلوبین و آنتی بادیها برای مبارزه با عفونت کمک می نماید . توسط آب هویج عناصر منگنز و فسفر تامین می شود که برای تولید انرژی و رشد استخوان استفاده میشود و مقداری از تیامین
(ویتامین (B1 که در تبدیل کربوهیدراتها به انرژی کمک می نماید . آب هویج منبع مهمی از فیبر رژیمی را فراهم می آورد ، در هر 2 انس تقریباً 24 کالری دارد ، بعنوان ماده درمانی برای مدت 150 سال مورد استفاده قرار گرفته است . آب هویج به دفع فلزات سنگین تشکیل شده در بافتها کمک می نماید ، بتاکارتن موجود در آب هویج به رشد صحیح و بازسازی بافتها کمک می نماید و به حفظ پوست نرم بدن بیماری ، کمک می نماید.
اطلاعات تغذیه ای در هر 100 میلی لیتر آب هویج:
انرژی 34 کیلو کالری پروتئین 0/8 گرم کربوهیدرات 7/4 گرم چربی 0/5 گرم
پروویتامین A (بتاکارتن)3/4 = میلی گرم 70)درصد مقدار توصیه شده روزانه (RDA)( در یک رژیم با پایه 2000
کالری .
آب هویج صد در صد طبیعی با مقدار 8 اونس :
انرژی 70 کیلوکالری چربی کل صفر
کلسترول صفر
سدیم 150 میلی گرم
کربوهیدرات کل صفر
قند 14 گرم
پروتئین 2 گرم
ویتامین 70 A درصد ویتامین 35 C درصد
در 10 اونس از آب هویج مواد مغذی ذیل موجود است : 25 میلی گرم منیزیم
0/6 میلی گرم کروم میزان قند در حدود %4 وزنی
غشاهای مخاطی ، دهان ، بینی ، گلو ، ریه ها را محافظت و از حساسیت ابتلاء به عفونتها می کاهد . و از آلودگیهای هوایی محافظت می نماید و از شب کوری و ضعیف شدن چشم ها جلوگیری می نماید و به تشکیل دندان و استخوان کمک می نماید . تحقیقات پزشکی اخیر نشان می دهد که غذاهای غنی از بتاکاروتن خطر ابتلاء به سرطان ریه را بویژه سرطانهای دستگاه گوارشی را کاهش می دهد.
برخلاف ویتامین A حاصل از کمبود روغن کبد ماهی ، بتا کاروتن سمی نمی باشد.
هویج ها علاوه بر بتاکاروتن ، ویتامین های گروه ب، pp،D،E و دیگر اجزای مفید را دارد . علاوه بر این که هویج سبزی مهمی برای گروههایی مانند کودکان و افراد پیر و بیمار است که ویتامین های مورد نیاز خود را دریافت می نماید . هویج بدلیل داشتن مقدار زیاد املاح و ویتامین ها دفاع بدن را افزایش میدهد و به بدن ظرفیت مقاومتی علیه عفونتها میدهد و پیری را به عقب می اندازد .
برای درمان انواع بیماریهای پوستی مانند اکنه ، پوست خشک و سوختگی پوستی ، ارتیها ، چین و چروکهای پوستی استفاده می شود و به مرطوب نگه داشتن پوست وتغذیه آن و جلوگیری از التهابات پوستی کمک می نماید .
آب هویج تازه در رژیم غذایی مادران حامله و نیز نوزادان آنها ضروری است زیرا حاوی منبع غنی از ویتامین A
(بتاکاروتن )می باشد.
آب هویج یک آب میوه معجزه گر و پادشاه آب میوه هاست ، 8 اونس آب هویج 20000میلی گرم ویتامین A
دارد. ویتامین A بعنوان یک آنتی اکسیدان می باشد که قادر به اتصال به رادیکالهای آزاد در بدن است .
نوشیدن منظم آب هویج راه بزرگی برای جلوگیری از پیری بافت است .
آب هویج تولید شده در بازار بنام Health Drink فروخته می شود . یک پوند از هویج یک فنجان آب هویج تولید می نماید که راندمان بدی در مقایسه با میوه های سیب و پرتقال می باشد . اگرچه پالپ هویج خیلی سفت است مشکل عمده در آبدهی هویج ها ، جداسازی پالپ از آب میوه هاست .
آب هویج یکی از رنگ دهنده هایی است که در پنیرهای اروپایی برای جذب مشتری استفاده می شود .